Sık Sorulan Sorular

Bu bölüm, arabuluculuk hakkında en sık sorulan sorulara kısa cevaplar verir. Cevaplar genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut uyuşmazlığın sözleşmesi, tarihi, tarafları ve talep türü sonucu değiştirebilir.

Arabuluculuğun temeli

Arabuluculuk nedir?

Arabuluculuk, tarafların özel hukuk uyuşmazlığını tarafsız ve sicile kayıtlı bir arabulucunun yardımıyla kendilerinin çözmeye çalıştığı yöntemdir. Arabulucu karar vermez; iletişimi ve müzakereyi yönetir.

Arabuluculuk mahkeme midir?

Hayır. Arabulucu hâkim değildir, delil değerlendirerek hüküm kurmaz ve taraflardan birini haklı ilan etmez.

Arabuluculuk ile tahkim aynı mıdır?

Hayır. Hakem, tarafların yetkilendirmesiyle uyuşmazlık hakkında karar verebilir. Arabulucu ise taraflar anlaşmadıkça bağlayıcı sonuç oluşturmaz.

Ceza uzlaştırması da arabuluculuk mudur?

Hayır. Ceza uzlaştırması, Ceza Muhakemesi Kanunu’na tabi ayrı bir kurumdur. Hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculukla karıştırılmamalıdır.

Her uyuşmazlık arabuluculuğa götürülebilir mi?

Hayır. Kural olarak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıkları elverişlidir. Kamu düzeni, idari işlem, ceza sorumluluğu veya üçüncü kişilerin vazgeçilemez hakları tarafların anlaşma yetkisini sınırlar. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.

Arabuluculuğa gitmek haklı olduğum anlamına gelir mi?

Hayır. Başvuru yapmak veya toplantıya katılmak, iddiayı kabul ya da karşı tarafın haklılığını tanıma anlamına gelmez.

İhtiyari ve dava şartı arabuluculuk

İhtiyari arabuluculuk nedir?

Kanunen zorunlu olmadığı hâlde tarafların kendi tercihleriyle arabulucuya başvurmasıdır.

Dava şartı arabuluculuk nedir?

Kanunun belirli davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu tutmasıdır. Başvurunun yapılması anlaşma zorunluluğu doğurmaz.

Dava şartı varsa anlaşmak zorunda mıyım?

Hayır. Zorunlu olan, arabuluculuğa usulüne uygun başvurmaktır. Anlaşma serbest iradeye bağlıdır.

Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?

Uyuşmazlık gerçekten dava şartı kapsamındaysa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesine ilişkin kurallara da uyulmalıdır.

Taşınmazla ilgili her uyuşmazlık dava şartı mıdır?

Hayır. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı HUAK 18/B’de sayılmıştır. Taşınmaz devri ve sınırlı ayni hak uyuşmazlıkları HUAK 17/B ile arabuluculuğa elverişli kılınmıştır; bu hüküm tek başına bütün taşınmaz davaları için genel dava şartı oluşturmaz.

Tüketici hakem heyetine gitmeden önce arabuluculuk gerekir mi?

Hayır. Tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar, tüketici davalarına ilişkin dava şartının istisnasıdır. Başvuru yılındaki parasal sınır kontrol edilmelidir.

Başvuru ve arabulucunun seçimi

Başvuruyu kim yapabilir?

Uyuşmazlığın tarafı, kanuni temsilcisi veya yetkili avukatı başvurabilir. Temsil yetkisinin kapsamı kontrol edilmelidir.

Başvuru nereye yapılır?

Dava şartı arabuluculukta başvuru, kanundaki yetki kurallarına göre ilgili arabuluculuk bürosuna; büro bulunmayan yerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır. İhtiyari arabuluculukta taraflar sicile kayıtlı arabulucu üzerinde anlaşabilir.

Arabulucuyu ben seçebilir miyim?

İhtiyari süreçte taraflar seçebilir. Dava şartı sürecinde arabulucu kural olarak büro tarafından listeden belirlenir; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa kanundaki usulle o kişi görevlendirilebilir.

Arabulucunun sicile kayıtlı olduğunu nasıl anlarım?

Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığının resmî sicil ve arabulucu arama imkânlarından doğrulama yapılabilir. Şüpheli bağlantı veya ödeme talebinde doğrudan resmî kanallar kullanılmalıdır.

Karşı tarafın adresini bilmiyorsam başvurabilir miyim?

Elinizde bulunan iletişim bilgilerini doğru biçimde vermelisiniz. Dava şartı dosyasında büro resmî kayıtlardaki bilgileri araştırabilir. Bilinen doğru bilgiyi saklamamak gerekir.

Davet ve toplantıya katılım

Arabulucunun davetine cevap vermek zorunda mıyım?

Davet görmezden gelinmemelidir. Dava şartı dosyasında ilk toplantıya mazeretsiz katılmamanın yargılama gideri ve vekâlet ücreti bakımından kanuni sonuçları olabilir.

İlk toplantıya katılmamanın güncel sonucu nedir?

Genel kural 2024 yılında değiştirilmiştir. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, daha sonra davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki taraf da katılmazsa yaptıkları giderler kendi üzerlerinde kalır. Tüketici aleyhine özel istisna saklıdır.

Geçerli mazeretim varsa ne yapmalıyım?

Arabulucuyu mümkün olan en kısa sürede bilgilendirin ve mazereti belgeleyin. Mazeretin geçerli olup olmadığı gerektiğinde mahkemece değerlendirilebilir.

Toplantıya avukatsız katılabilir miyim?

Evet. Avukat zorunlu değildir. Ancak yüksek tutarlı, teknik, işçilik, taşınmaz, geniş ibra veya karmaşık süre içeren dosyada bağımsız hukuki yardım yararlı olabilir.

Yalnız avukatım katılabilir mi?

Uygun özel yetki bulunan hâllerde avukat temsil edebilir. Bununla birlikte asıl tarafın karar ve menfaatleri süreçte önemini korur; arabulucu asıl tarafı da görevlendirme konusunda bilgilendirir.

Aile üyem benim yerime katılabilir mi?

Yalnız akrabalık yeterli temsil yetkisi vermez. Kanuni temsil veya usulüne uygun vekâlet gerekir. Destek kişisi olarak katılım ise tarafların ve arabulucunun süreç düzenine ilişkin değerlendirmesine bağlıdır.

Şirket adına kim katılmalıdır?

Şirketi temsil etmeye, teklif vermeye, sulh olmaya ve anlaşmayı imzalamaya yetkili kişi katılmalıdır. Parasal yetki sınırı ve çift imza kuralı önceden kontrol edilmelidir.

Toplantı çevrim içi yapılabilir mi?

Evet, koşulları uygunsa çevrim içi veya hibrit toplantı yapılabilir. Kimlik, yetki, gizlilik, güvenli bağlantı ve imza yöntemi önceden planlanmalıdır.

Toplantıyı kaydedebilir miyim?

Gizli kayda başvurulmamalıdır. Arabuluculuk gizlidir; kayıt, kişisel veri ve ceza hukuku sonuçları doğurabilir. Toplantı düzeni arabulucu ve taraflarla açıkça belirlenmelidir.

Arabulucunun görevi

Arabulucu kimin haklı olduğunu söyler mi?

Hayır. Deliller hakkında hüküm kurmaz. Tarafların risklerini, ihtiyaçlarını ve seçeneklerini değerlendirmesine yardım eder.

Arabulucu çözüm önerisi sunabilir mi?

Tarafların çözüm üretemediği hâllerde ve kanuni sınırlar içinde çözüm önerisi sunabilir. Taraflar öneriyi kabul etmek zorunda değildir.

Arabulucu hukuki danışmanlık verir mi?

Hayır. Süreç ve hukuki sonuçlar hakkında gerekli açıklamaları yapar; fakat bir tarafın avukatı gibi kişisel hukuki strateji vermez.

Arabulucu bilirkişi gibi hesap yapar mı?

Hayır. Hesap ve teknik inceleme için taraflar uzman desteği alabilir. Arabulucu, uzman görüşünün müzakerede kullanılmasına yardımcı olur.

Arabulucunun taraf tuttuğunu düşünürsem ne yapabilirim?

Somut kaygınızı arabulucuya bildirin. Ayrı görüşme talep edebilir, tarafsızlık konusunda açıklama isteyebilir ve kanuni koşullarda süreci sona erdirebilirsiniz.

Gizlilik ve deliller

Arabuluculukta konuşulanlar gizli midir?

Kural olarak evet. Arabulucu, taraflar ve sürece katılanlar gizlilik yükümlülüğüne tabidir. Kanuni istisnalar ve anlaşmanın uygulanması için gereken açıklamalar ayrıca değerlendirilir.

Arabuluculukta verilen teklif mahkemede kullanılabilir mi?

Sırf arabuluculuk nedeniyle yapılan teklif, kabul veya beyanlar kural olarak delil olarak ileri sürülemez. Ancak arabuluculuk dışında zaten var olan fatura, sözleşme veya banka kaydı yalnız toplantıda sunuldu diye delil niteliğini kaybetmez.

Gizlilik suç veya şiddet tehlikesini saklamak zorunda bırakır mı?

Hayır. Acil güvenlik, şiddet, çocuk veya korunması gereken kişi riski ile kanuni bildirim yükümlülükleri ayrı değerlendirilmelidir. Arabuluculuk güvenlik makamlarının yerine geçmez.

Özel görüşmede söylediklerim karşı tarafa aktarılır mı?

Arabulucu, özel görüşmede verilen bilgiyi aktarabilmek için açıklayan tarafın iznini gözetmelidir. Hangi bilginin paylaşılabileceği açıkça belirtilmelidir.

Süre ve ücret

Dava şartı arabuluculuk ne kadar sürer?

Genel dava şartı süresi arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç hafta, zorunlu hâlde en fazla bir hafta uzatmadır. İş, ticari ve tarımsal üretim sözleşmesi gibi alanlarda özel süreler bulunabilir.

Arabuluculuk zamanaşımını etkiler mi?

Kanundaki başlangıç ve bitiş tarihleri arasında zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. Ancak ihtar, ayıp bildirimi, icraya itiraz veya idari dava gibi bütün özel sürelerin aynı biçimde korunduğu varsayılmamalıdır.

Arabuluculuk ücretsiz midir?

Her durumda ücretsiz değildir. Dava şartı dosyasında anlaşamamanın ilk iki saatine ilişkin ücretin bütçeden karşılandığı hâller bulunur. Anlaşma, iki saati aşan görüşme, ihtiyari süreç ve özel tüketici düzenlemesi farklı sonuç doğurabilir. Başvuru tarihindeki tarife kontrol edilmelidir.

Arabulucu ücreti nasıl belirlenir?

Yıllık Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ve taraflarla yapılan ücret anlaşması esas alınır. Tarife altına inilemez. Uyuşmazlığın para ile ölçülebilmesi, taraf sayısı, süre ve anlaşma durumu ücreti etkileyebilir.

Avukatlık ücreti arabuluculuk ücretine dâhil midir?

Hayır. Arabulucu ücreti ile tarafın kendi avukatına ödeyeceği ücret farklıdır.

Teklif ve anlaşma

İlk teklifi kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Teklif isteğe bağlıdır. Tutar, vade, teminat, vergi, teslim ve dava alternatifi birlikte değerlendirilmelidir.

Arabuluculukta kısmi anlaşma yapılabilir mi?

Evet. Bazı talep veya dönemlerde anlaşılırken diğerleri açık bırakılabilir. Metin, anlaşılan ve anlaşılmayan konuları ayırmalıdır.

Sözlü anlaşma yeterli midir?

Uyuşmazlığın güvenli biçimde sona ermesi ve gerektiğinde icrası için açık yazılı anlaşma belgesi gerekir. Bazı alanlarda kanun özel şekil ve icra edilebilirlik şerhi arar.

Anlaşmada neler yazmalıdır?

Taraflar, uyuşmazlık, edim, tutar, vade, ödeme veya teslim yöntemi, masraf, ihlal sonucu ve gerekli kurum işlemleri açıkça belirtilmelidir.

Anlaşmayı imzalamadan önce süre isteyebilir miyim?

Evet. Metni okumak, hesap kontrol etmek ve danışmanla görüşmek için makul süre istemek bilinçli kararın parçasıdır.

Anlaşma sağlandıktan sonra dava açabilir miyim?

Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz. Bu nedenle anlaşmanın hangi talep ve dönemleri kapsadığı açık olmalıdır.

Anlaşma belgesi doğrudan icra edilebilir mi?

İmza biçimine ve uyuşmazlık türüne göre değişir. Bazı belgeler şerh aranmaksızın ilam niteliğinde sayılır; bazıları için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi gerekir.

Taşınmaz devri anlaşmasında şerh zorunlu mudur?

Evet. Taşınmaz devri veya sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin arabuluculuk anlaşmasında icra edilebilirlik şerhi zorunludur. Şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.

Taşınmaz anlaşmasını imzalayınca tapu değişir mi?

Hayır. Şerh kararı alınmalı, kesinleşmeli ve tapu müdürlüğünde tescil tamamlanmalıdır. Tapu müdürlüğü kendi kanuni denetimini yapar.

Anlaşma yerine getirilmezse ne olur?

Belgenin hukuki niteliğine göre ilamlı icra, dava veya başka hukuki yol gündeme gelebilir. Metnin belirli, icraya elverişli ve gerekli şerhe sahip olması önemlidir.

Anlaşamama ve dava

Anlaşamazsak arabulucu karar verir mi?

Hayır. Anlaşamama son tutanağı düzenler ve süreci bitirir.

Anlaşamama hak kaybı mıdır?

Tek başına değildir. Dava şartı tamamlanır ve koşulları varsa dava açılabilir. Ancak özel süreler ayrıca takip edilmelidir.

Son tutanakta neden anlaşamadığımız yazılır mı?

Kural olarak gizli müzakere ayrıntıları ve teklifler yazılmamalıdır. Son tutanak, sürecin sonucu ve kanunen gereken bilgilerle sınırlı tutulur.

Son tutanağı kaybedersem ne olur?

Arabulucudan onaylı örnek istenebilir. Yine de belgenin güvenli biçimde saklanması gerekir. Dava dilekçesine eklenmesine ilişkin usul izlenmelidir.

Arabuluculukta anlaşamamak davayı kaybedeceğim anlamına gelir mi?

Hayır. Arabuluculuk sonucu mahkemenin esasa ilişkin değerlendirmesini belirlemez. Mahkeme iddia, savunma ve delillere göre karar verir.

Özel alanlardan kısa sorular

İş kazası tazminatı için dava şartı arabuluculuk var mı?

7036 sayılı Kanun’daki özel istisna nedeniyle iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı kapsamı dışındadır.

2026 yılında tüketici hakem heyeti sınırı nedir?

2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıkları hakem heyetine götürülebilir. Tutar yıllık değiştiği için başvuru yılının resmî tebliği kontrol edilmelidir.

2026 yılında konut kirasında yüzde 25 sınırı var mı?

Hayır. Geçici yüzde 25 sınırlaması 1 Temmuz 2024’ten itibaren devam etmemiştir. Güncel Türk Borçlar Kanunu hükümleri ve ilgili endeks uygulanır.

Ortaklığın giderilmesinde tek paydaş başvurabilir mi?

Başvuruyu bir paydaş başlatabilir; ancak ortaklığı bütünüyle sona erdirecek anlaşma bütün hak sahiplerinin geçerli iradesini gerektirir.

Apartman yöneticisi bütün aidat borcunu silebilir mi?

Her zaman değil. Yöneticinin kanundan, yönetim planından ve kurul kararından gelen yetkisi kontrol edilmelidir.

Tahliye anlaşması için icra edilebilirlik şerhi gerekir mi?

HUAK 18/B kapsamındaki kira anlaşma belgesinde icra edilebilirlik şerhi zorunludur.

Satış vaadi beni malik yapar mı?

Hayır. Satış vaadi gelecekte satış yapma borcu doğurur. Mülkiyet için resmî işlem ve tapu tescili gerekir.

Belediye cezasını arabuluculukta kaldırabilir miyiz?

Hayır. İdari para cezası ve idari işlemler, özel kişiler arasındaki anlaşmayla ortadan kaldırılamaz. İdari başvuru ve dava yolları ayrıca kullanılmalıdır.

Son bir soru: Ne zaman profesyonel yardım almalıyım?

Şu durumlarda bağımsız hukuki, mali veya teknik yardım özellikle önemlidir:

• Yüksek tutar
• Kısa hak düşürücü süre
• İşe iade veya işçilik hesabı
• Taşınmaz devri ve ayni hak
• Çocuk, kısıtlı veya temsil sorunu
• Vergi ve SGK sonucu
• İpotek, haciz veya üçüncü kişi hakkı
• Teknik yapı kusuru
• Şiddet, tehdit veya baskı
• Yabancı taraf veya milletlerarası unsur
• Geniş ibra ve feragat

Arabulucu tarafsız süreç yöneticisidir; kişisel danışmanınız değildir.

Mevzuat ve güncellik notu

Bu bölüm, kitabın önceki bölümlerinde resmî kaynaklarla kontrol edilen kuralları hızlı başvuru biçiminde özetler. Değişebilen tutarlar ve tarifeler tarihleriyle kullanılmıştır.

Son kontrol tarihi: 8 Ağustos 2026

Bu bölüm hukuki danışmanlık değildir. Kısa cevaplar, somut olayın bütün ayrıntılarını kapsamaz.