Başvuru ve Arabulucunun Belirlenmesi

Başvurunun nasıl yapılacağı, arabuluculuğun ihtiyari veya dava şartı olmasına göre değişir.

İhtiyari arabuluculukta taraflar çoğunlukla arabulucuyu kendileri seçer ve sürecin koşullarını birlikte belirler. Dava şartı arabuluculukta ise başvuru adliye arabuluculuk bürosu üzerinden yürür; arabulucu listeden görevlendirilir.

Başvurunun temel amacı yalnızca bir dosya numarası almak değildir. Uyuşmazlığın doğru taraflar ve doğru taleplerle sisteme girmesini sağlamaktır.

Önce başvuru türünü belirleyin

Başvuru öncesinde şu soruya cevap verin:

Bu uyuşmazlıkta dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kanunen zorunlu mu?

Cevap:

• Evet ise dava şartı arabuluculuk,
• Hayır, fakat uyuşmazlık elverişli ise ihtiyari arabuluculuk,
• Uyuşmazlık elverişli değil ise hukuk uyuşmazlıklarında arabuluculuk yapılamaz.

Başvuru türünün yanlış seçilmesi, dava şartının yerine getirilip getirilmediği tartışmasına yol açabilir.

Dava şartı başvurusu nereye yapılır?

Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığının resmî açıklamasına göre dava şartı başvuru, adliyelerde bulunan arabuluculuk bürolarına yapılır.

Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerde işlemler, arabuluculuk bürosu sıfatıyla görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafından yürütülür.

Genel sistemde başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Ancak iş uyuşmazlıkları gibi bazı alanlarda özel başvuru yeri hükümleri vardır.

Başvuru yeri konusunda emin değilseniz:

• Uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceğini,
• Karşı tarafın yerleşim yerini,
• İşin yapıldığı yeri,
• Taşınmazın bulunduğu yeri,
• Özel kanundaki yetki kuralını kontrol edin.

UYAP ve e-Devlet konusunda yanlış beklenti

“UYAP Arabulucu Portal” adı, vatandaşların her arabuluculuk başvurusunu bu ekrandan yapabildiği izlenimini verebilir. Resmî UYAP açıklamasına göre Arabulucu Portal, esas olarak sicile kayıtlı arabulucuların kullandığı sistemdir.

e-Devlet’te görülen “UYAP Arabulucu Portal Girişi” hizmeti de arabulucuların portal erişimidir. Bu bağlantı, tek başına vatandaş için genel dava şartı başvuru ekranı olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle kitapta doğrulanmamış biçimde “e-Devlet’ten arabuluculuk başvurusu yapabilirsiniz” denmeyecektir.

2026 itibarıyla kamuya yönelik resmî açıklama, başvurunun arabuluculuk bürosuna; büro yoksa görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılmasıdır. Elektronik başvuru imkânı kullanılıyorsa güncel UYAP ekranı, kullanıcı türü ve yerel büro uygulaması ayrıca doğrulanmalıdır.

Başvuruda hangi bilgiler gerekir?

Başvuru formu ve istenen belge uyuşmazlık türüne göre değişebilir. Genel olarak şu bilgiler hazırlanmalıdır:

Başvuran bilgileri

• Ad, soyad veya ticaret unvanı,
• T.C. kimlik numarası ya da ilgili sicil/vergi bilgisi,
• Adres,
• Telefon ve elektronik iletişim bilgisi,
• Varsa avukat veya temsilci bilgisi.

Karşı taraf bilgileri

• Doğru ad, soyad veya ticaret unvanı,
• Biliniyorsa kimlik ya da sicil bilgisi,
• Adres,
• Telefon ve elektronik iletişim bilgisi,
• Birden fazla karşı taraf varsa her biri.

Uyuşmazlık bilgileri

• Uyuşmazlığın türü,
• Kısa ve açık olay özeti,
• Talep kalemleri,
• Biliniyorsa parasal değer,
• Dava veya icra dosyası bağlantısı,
• Özel süre veya aciliyet bilgisi.

Başvuran taraf, kendisine ve elinde bulunması hâlinde karşı tarafa ait iletişim bilgilerini büroya verir. Büro, resmî kayıtlardaki iletişim bilgilerini araştırmaya da yetkilidir.

Karşı tarafın iletişim bilgisini bilmiyorsanız

Telefon numarasını bilmemek başvuru yapılamayacağı anlamına gelmez. Elinizdeki doğru bilgileri verin ve bilmediğiniz kısmı açıkça belirtin.

Şunlar yardımcı olabilir:

• Sözleşmedeki adres,
• Ticaret sicili kaydı,
• Fatura veya ihtardaki unvan,
• Tapu veya kira belgesi,
• Daha önce kullanılan e-posta,
• Dava veya icra dosyasındaki adres.

Tahminî veya başka kişiye ait numarayı kesin bilgi gibi vermeyin. Yanlış iletişim bilgisi hem gizlilik hem de davetin ulaşması bakımından sorun yaratır.

Talebi başvuruya nasıl yazmalı?

Başvuru konusu ne aşırı genel ne de gereksiz ayrıntılı olmalıdır.

Zayıf örnek:

İşçilik alacaklarımın tamamını istiyorum.

Daha kullanışlı örnek:

1 Ocak 2022–30 Haziran 2026 arasındaki çalışma ilişkisinden kaynaklandığı ileri sürülen kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma ve kullanılmayan yıllık izin ücreti talepleri.

Zayıf örnek:

Kira sorunu.

Daha kullanışlı örnek:

Ocak–Mayıs 2026 dönemine ait olduğu ileri sürülen kira alacağı, aidat, taşınmazın tahliye tarihi ve depozitonun iadesine ilişkin uyuşmazlık.

Başvuru formu dava dilekçesi değildir. Buna rağmen hangi taleplerin görüşüleceğini anlaşılır biçimde göstermelidir.

Talep tutarı kesin değilse

Başvuru sırasında bütün hesap tamamlanmamış olabilir. Özellikle işçilik, zarar, faiz veya çok kalemli ticari uyuşmazlıklarda tutar değişebilir.

Bu durumda:

• Bilinen kalemleri ayrı yazın,
• Tahminî tutarı kesin hesap gibi sunmayın,
• Hesabın hangi tarihe göre yapıldığını belirtin,
• Faiz, vergi ve kesintileri ayırın,
• Hesabın toplantıda güncelleneceğini açıklayın.

Belirsizlik, talebin tamamen isimsiz bırakılması için gerekçe değildir.

Başvuru ücretsiz midir?

Adalet Bakanlığının resmî SSS açıklamasına göre arabuluculuk bürosuna dava şartı başvuru sırasında başvuru ücreti alınmaz.

Ancak bu, arabuluculuk sürecinin bütün ihtimallerde ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Arabulucu ücreti, görüşme süresi, anlaşma durumu, yürürlükteki tarife, avukat ve uzman giderleri ayrıca değerlendirilir.

İhtiyari arabuluculukta arabulucuyla ücret ve masraf düzeni baştan konuşulmalıdır.

Dava şartı süreçte arabulucu nasıl belirlenir?

Arabulucu, büro tarafından sicile kayıtlı arabulucular listesinden belirlenir.

Taraflar listede yer alan belirli bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa o arabulucunun görevlendirilmesi mümkündür.

Bu kural iki yanlış düşünceyi düzeltir:

• Başvuran taraf her zaman tek başına istediği arabulucuyu seçemez.
• Büro görevlendirmesi tarafların ortak arabulucu seçme imkânını tamamen kaldırmaz.

Görevlendirilen arabulucunun adı, sicil durumu ve uzmanlık alanı kontrol edilebilir.

İhtiyari süreçte arabulucu nasıl seçilir?

İhtiyari arabuluculukta başka bir yöntem kararlaştırılmamışsa arabulucu taraflarca seçilir.

Seçimde şu ölçütler kullanılabilir:

• Adalet Bakanlığı siciline kayıtlı olması,
• Uyuşmazlık alanında eğitim ve deneyim,
• Tarafsızlık ve çıkar ilişkisi bulunmaması,
• Toplantı dili,
• Fiziksel veya çevrim içi çalışma imkânı,
• Ücret ve masraf düzeni,
• Takvim uygunluğu,
• Eş arabuluculuk ihtiyacı.

“En çok anlaşma sağlayan arabulucu” gibi doğrulanması zor reklam iddiaları seçim ölçütü yapılmamalıdır. Yüksek anlaşma sayısı, tek başına kaliteli veya tarafsız süreç göstermez.

Arabulucunun sicil kaydını kontrol etmek

Kanundaki anlamıyla arabulucu, Adalet Bakanlığı tarafından tutulan arabulucular siciline kayıtlı gerçek kişidir.

Arabuluculuk Daire Başkanlığının internet sitesinde güncel arabulucular listesi bulunur. Seçim veya görevlendirme sırasında:

• Ad ve soyad,
• Sicil numarası,
• Aktiflik durumu,
• Uzmanlık alanı,
• İletişim bilgisinin doğruluğu kontrol edilebilir.

Yalnızca kartvizit, sosyal medya hesabı veya “uzlaştırmacı/arabulucu” şeklindeki genel tanıtıma güvenilmemelidir.

Uzmanlık alanı ne kadar önemlidir?

Her arabulucu temel arabuluculuk eğitimi ve sicil şartlarını taşır. Bunun yanında Daire Başkanlığı uzmanlık alanları belirleyebilir.

İş, ticaret, tüketici, banka-finans, enerji veya başka teknik alanlarda uyuşmazlığın dilini bilen arabulucu süreci daha verimli yönetebilir.

Ancak uzmanlık:

• Arabulucunun taraflara hukuki danışmanlık vereceği,
• Uyuşmazlık hakkında karar vereceği,
• Uzman bilirkişi gibi rapor hazırlayacağı anlamına gelmez.

Uzman arabulucu da tarafsız süreç yöneticisidir.

Birden fazla arabulucu seçilebilir mi?

Uyuşmazlığın karmaşıklığı, taraf sayısı, teknik alanları veya toplantı dili nedeniyle eş arabuluculuk düşünülebilir.

Birden fazla arabulucu kullanılacaksa:

• Görev paylaşımı,
• Ücret,
• Gizlilik,
• Taraflarla iletişim,
• Tutanak ve imza düzeni baştan belirlenmelidir.

Eş arabuluculuk her dosyada gerekli değildir. Ek maliyet ve koordinasyon ihtiyacı doğurabilir.

Tarafsızlık kontrolü

Arabulucu belirlendiğinde şu ilişkiler açıklanmalıdır:

• Taraflardan biriyle önceki çalışma,
• Taraf avukatıyla yakın iş ilişkisi,
• Uyuşmazlık konusundan mali menfaat,
• Yakın kişinin taraf veya temsilciyle bağlantısı,
• Aynı dosyada başka rol üstlenmiş olma.

Arabulucu tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirecek önemli durumu taraflara bildirmek zorundadır.

Taraflar açıklamadan sonra devamı birlikte isteyebilir. Ancak arabulucu objektif olarak tarafsız kalamayacaksa görevi sürdürmemelidir.

Yetki itirazı

Dava şartı arabuluculukta arabulucu, görevlendirmeyi yapan büronun yetkili olup olmadığını kendiliğinden inceleyemez.

Karşı taraf, en geç ilk toplantıda yetkiye ilişkin belgelerini sunarak büroya yönelik yetki itirazında bulunabilir. Arabulucu dosyayı ilgili sulh hukuk mahkemesine gönderilmek üzere büroya teslim eder.

Mahkeme yetkili büroyu dosya üzerinden ve harç almadan kesin olarak belirler. Yetki itirazı kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren kanundaki kısa süre içinde yetkili büroya başvuru yapılması gerekir. Bu durumda ilk, yetkisiz büroya başvuru tarihi korunabilir.

Yetki itirazı kısa süreli ve belgeye bağlı bir işlemdir. “Sonra söyleriz” denmemelidir.

İhtiyari başvuruda davet

İhtiyari süreçte taraflardan biri seçtiği arabulucu aracılığıyla diğer tarafa teklif götürebilir. Karşı taraf arabulucuyu veya önerilen koşulları kabul etmek zorunda değildir.

Aksi kararlaştırılmamışsa arabuluculuk teklifine otuz gün içinde olumlu cevap verilmemesi, teklifin reddedildiği anlamına gelir.

Davet:

• Tarafsız ve açıklayıcı olmalı,
• Tehdit veya dava sonucu garantisi içermemeli,
• Uyuşmazlığın konusunu yeterince göstermeli,
• İletişim ve cevap yöntemini belirtmeli,
• Gizli bilgiyi gereksiz yere açıklamamalıdır.

Başvurunun tarihini ve belgelerini saklayın

Başvuru tarihi süre hesabı bakımından önemli olabilir. Bu nedenle:

• Başvuru formunun örneğini,
• Alındı veya kayıt belgesini,
• Dosya numarasını,
• Görevlendirme bilgisini,
• Verilen iletişim bilgilerini,
• Ek belge listesini saklayın.

Sözlü bilgiyle yetinmeyin. Tarihlerin belgeyle doğrulanabilir olmasını sağlayın.

Kurgusal örnek: Yanlış şirket unvanı

Bu olay kurgusaldır. Gerçek kişi veya dosyaya dayanmaz.

Selin, internetten satın aldığı mobilya için “Mavi Ev” adlı mağazaya karşı tüketici uyuşmazlığı başlatmak ister. Faturayı kontrol ettiğinde satıcının ticaret unvanının “Mavi Ev Mobilya Pazarlama Limited Şirketi” olduğunu görür. Teslimatı yapan başka şirket ise yalnızca lojistik hizmeti vermiştir.

Selin başvuruda mağaza tabelasını değil faturadaki şirket unvanını kullanır. Teslimat şirketini otomatik olarak satıcı gibi eklemez; rolünü ayrıca değerlendirir. Sipariş numarası, fatura, ödeme ve teslim belgelerini hazırlar.

Doğru unvan, davetin doğru tarafa ulaşmasını ve uyuşmazlığın gerçek tarafla görüşülmesini sağlar.

Sık yapılan hatalar

“e-Devlet’te Arabulucu Portal var; vatandaş başvurusu oradan yapılır”

Doğrulanmış genel kural bu değildir. Arabulucu Portal sicile kayıtlı arabulucuların kullandığı sistemdir. Vatandaş başvurusu için güncel resmî yol ve kullanıcı ekranı ayrıca kontrol edilmelidir.

“Karşı tarafın telefonunu bilmiyorsam başvuramam”

Yanlış. Elinizdeki doğru bilgileri verin; büro resmî kayıt araştırması yapabilir.

“Dava şartı dosyada arabulucuyu yalnızca başvuran seçer”

Yanlış. Arabulucu kural olarak büro tarafından listeden belirlenir. Taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşabilir.

“Başvuruda yalnızca toplam rakam yazmak yeterlidir”

Her zaman değil. Talep kalemleri ve dönemler anlaşılır olmalıdır.

“Yetki itirazı süreç sonunda da yapılabilir”

Yanlış. Karşı taraf itirazı en geç ilk toplantıda, ilgili belgelerle ileri sürmelidir.

Başvuru kontrol listesi

• Başvurunun ihtiyari mi dava şartı mı olduğunu belirledim.
• Doğru arabuluculuk bürosunu kontrol ettim.
• Gerçek kişi adlarını ve şirket unvanlarını doğruladım.
• Bütün tarafları listeledim.
• Güncel iletişim bilgilerini hazırladım.
• Uyuşmazlık özetini kısa ve açık yazdım.
• Talep kalemlerini ve dönemlerini ayırdım.
• Tahminî rakamı kesin hesap gibi göstermedim.
• Vekâletname ve temsil belgelerini hazırladım.
• Başvuru kayıt belgesini saklayacağım.
• Görevlendirilen arabulucunun sicil bilgisini kontrol edeceğim.
• Yetki itirazım varsa ilk toplantıdan önce belgelerini hazırladım.

Kısa sorular

Başvuruyu avukat yapmak zorunda mı?

Hayır. Taraf başvuruyu kendisi yapabilir. Karmaşık talep, süre veya yetki sorunu varsa hukuki yardım yararlı olabilir.

Dava şartı başvuruda belirli bir arabulucuyu isteyebilir miyim?

Tek tarafın isteği kural olarak yeterli değildir. Taraflar listede bulunan bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilebilir.

Arabulucunun taraflardan birini tanıdığını öğrenirsem ne yapmalıyım?

İlişkinin niteliğini ve tarafsızlığa etkisini sorun. Önemli durumların açıklanması gerekir. Devam konusunda ortak karar ve arabulucunun objektif değerlendirmesi önemlidir.

Başvuruya bütün belgeleri eklemek zorunda mıyım?

Başvuru için gerekli belge uyuşmazlık türüne ve büro uygulamasına göre değişebilir. Temel bilgileri ve talebi doğru vermek gerekir. Müzakere belgeleri ayrıca hazırlanabilir.

Mevzuat ve güncellik notu

Bu bölüm hazırlanırken 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 13, 14 ve 18/A maddeleri; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun özel başvuru yeri hükümleri; Arabuluculuk Daire Başkanlığının resmî SSS açıklamaları ve UYAP’ın Arabulucu Portal/Vatandaş Portal tanımları kontrol edilmiştir. Elektronik hizmet ekranları değişebileceği için çevrim içi başvuru yolu yayım tarihinde yeniden doğrulanmalıdır.

Son kontrol: 6 Ağustos 2026 Uyarı: Bu bölüm genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özgü hukuki danışmanlık değildir.